سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )
394
تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )
بشمار ميرود كه چيزى و موجودى نيست كه از احاطه وجود و قيوميت آن فرد متعال خارج باشد و آنچه نزد خلق مخفى مانده نزد او مكشوف و هويدا است . وَ لا يُحِيطُونَ بِشَيْءٍ مِنْ عِلْمِهِ إِلَّا بِما شاءَ اشاره به اين است كه همين طورى كه وجود بشر بلكه تمامى ممكنات محدود و تحت اقتدار اويند علم و احاطه او نيز محدود است علم غير متناهى مخصوص به حضرت احديت است و بهر كسى به قدر استعدادش و باندازهاى كه مشيتش اقتضاء نمايد از منبع علم ازلى الهى ترشح مينمايد كه هر علم و دانش و كمالى كه در عالم ديده مىشود قطرهاى از درياى فيض غير متناهى حق تعالى ترشح نموده و قلوب مرده بشر را بنور دانش زنده ميگرداند . وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ « وسع » وسعت بمعنى پهنى و فراخى است كرسى محل استيلاء و قرارگاهست و اينكه آن كرسى كه در خور ذات احديت باشد و توان نسبت به او داد چيست بين مفسرين گفتارى است . 1 - مقصود از كرسى علم خدا است زيرا كه دفتر را كراسيه گويند ( و شايد بشود تعبير از آن بلوح محفوظ نمود ) . ( عبد اللَّه عباس و سعيد جبير و مجاهد ) 2 - مقصود از كرسى عظمت و سلطنت است و عرب ملك قديم را كرسى خوانند و كرسى اصل هر چيزى است . 3 - كرسى اهل و منسوبان است وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ يعنى آسمان و زمين فرا گرفته بندگان مرا . لكن چنين به نظر مىرسد كه بهترين گفتارها همان است كه گفته شود مقصود از كرسى مقر سلطنت و كناية از احاطه رحمت و استيلاى وجود آن فرد ازلى باشد . حديثى از ابو ذر غفارى است كه گويد از رسول خدا پرسيدم كدام آيه از تمام آيات بزرگتر و عظمت آن زيادتر است فرمود آية الكرسى آن گاه فرمود نيست هفت آسمان در جنب كرسى مگر چون حلقهاى در بيابان .